İpek böceği;

Hayvanlar (Animalia) alemi, Eklem Bacaklılar (Arthropoda) şubesi, Böcekler (Insecta) sınıfı, Pul Kanatlılar (Kelebekler ve Güveler - Lepidoptera) takımı, İpek Böceğigiller (Bombycidae) ailesi, Bombyx cinsi, Bombyx mori (Dut İpek Böceği) türüdür.

İpek böceğinde Pupa (Koza) evresi vardır, bu durum böcekler sınıfındaki Tam Başkalaşım Geçiren (Holometabola) canlılara özgüdür. İpek böceğinin Başkalaşım (Metamorfoz) geçiriyor olması, bu gözlemin en kritik noktasıdır.

İpek böceğinin yaşam döngüsü;

1. Yumurta evresi (Tohum)

2. Larva evresi (Tırtıl)

3. Pupa evresi (Koza içi Başkalaşım)

4. Ergin evresi (Güve)

evrelerinden oluşmaktadır.

Larva evresi

İpek böceğinin larva (tırtıl) hayatı 5 beslenme evresi (yaş) ve bu yaşları birbirine bağlayan 4 deri değiştirme evresinden (uyku) oluşur. Uyku dönemlerinde başını havaya kaldırır ve beslenmez. İpek böceği uyurken ona temas edilmemelidir. Uykudan sonra eski deriyi vücudundan atar ve yeni yaşına girer. Başta ipek böceğinin derisi simsiyahken yaşı ilerledikçe deri rengi açılır. Ortalama yaş dönemi 3-5 gün, uyku dönemi ise 1-2 gündür. Son (beşinci) yaşı 8-12 gündür ve bu yaşın sonunda uyumaz, bunun yerine koza örmeye başlar. İpek böceği, hayatı boyunca yediği toplam dut yaprağının %80-85'ini sadece bu son (beşinci) yaşta yer. Başta 2-3 milimetre uzunluğa sahip olan ipek böceği, bu beslenme sonucunda 70-90 milimetreye ulaşır. Uzunluğu 30-40 kat artış gösterir. Asıl can alıcı nokta ise kütlesinin artışıdır; başta 0.0004 gram olan kütlesi, son yaşta 4-5 grama ulaşır. Yani ipek böceği, hayatı boyunca kütlesini yaklaşık 10000 kat artırır!

Pupa evresi

Beşinci yaşını tamamlayan ipek böceği, vücudundaki fazla sıvıyı boşalttıktan sonra koza örmeye başlar. Bu süreçte beslenmeyi tamamen keser. Kozayı örmesi yaklaşık 2-3 gün sürer. Kozayı tamamladıktan birkaç gün sonra koza içerisinde eski tırtıl derisini atarak pupa (krizalit) haline dönüşür. İlk oluştuğunda sarı ve yumuşak olan pupa, kısa sürede sertleşerek koyu kahverengi bir kabuğa bürünür. Pupa evresinde, tırtılın vücut dokuları tamamen eriyerek yeniden yapılanır ve bir güve formunu inşa eder. Koza örmeye başladıktan toplam 12-14 gün sonra gelişimini tamamlar. Ağzından salgıladığı özel bir sıvıyla (Kokonaz) kozayı yumuşatarak deler ve dışarı çıkar.

Ergin evresi

Kozadan çıkan ipek böceği koza içerisinde pupa evresini tamamlayıp güve (ergin) olarak kısa hayatına devam eder. Bu evrede ağız yapıları körelmiş olduğu için beslenemez; sadece tırtılken depoladığı enerjiyi kullanır. Bu nedenle kozadan çıkmasından itibaren ömrü kısa olur (5-10 gün). Kanatları olmasına rağmen kesinlikle uçamaz. Erkek güveler, kanatlarını çırparak dişinin salgıladığı kokuyu (feromon) arar ve çiftleşmek ister. Kozadan çıkan güveler, vakit kaybetmeden kendine uygun eş bulup çiftleşir. Dişi güveler, nesillerini devam ettirebilmek için ortalama 400-500 adet yumurta bırakır. Bu görevlerinin ardından hayatlarını kaybederler.

İpek böceği bahar aylarında yetiştirilir.

Bu nedenle Arkadaşım İpek Böceği öğretim setimiz, çoğunlukla bahar aylarında kullanılır. Bunun sebebi, ipek böceklerinin tek besin kaynağı olan dut yaprağının bahar aylarında açmasıdır. Bazen bu deney yaz aylarına sarkabilir, taze dut yaprağı bulunduğu sürece nem ve sıcaklık koşullarının uygun tutulması halinde bu deney başarıyla sonuçlanmaktadır.

İpek böceği son derece hassas bir canlıdır ve temiz bir ortama ihtiyaç duyar.

Bulundukları ortamda herhangi bir kimyasal madde (sinek ilacı, temizlik ürünleri vb.) ve onlara zararlı olabilecek keskin kokular (sigara dumanı, parfüm vb.) kesinlikle bulunmamalıdır. Yaşam alanlarının temizliği düzenli olarak yapılmalı ve besleme öncesinde el hijyenine dikkat edilmelidir. Ayrıca ortam doğrudan güneş ışığı almamalıdır.